وبلاگ
تفاوت تار و سهتار برای هنرجوی تازهکار
اگر به موسیقی ایرانی علاقهمند شدهاید و تصمیم گرفتهاید یادگیری یک ساز را شروع کنید، احتمالاً تار و سهتار جزو اولین گزینههایی هستند که با آنها روبهرو میشوید. هر دو ساز از سازهای مهم موسیقی ایرانی هستند و شباهتهایی با یکدیگر دارند، اما تفاوت تار و سهتار فقط به ظاهر آنها محدود نمیشود.
تعداد سیمها، شکل ساز، شیوه در دست گرفتن، نوع مضراب، صدای ساز و حتی تجربه هنرجو هنگام تمرین با تار و سهتار با یکدیگر متفاوت است.
به همین دلیل اگر بین تار یا سهتار مردد هستید، بهتر است قبل از خرید ساز یا ثبتنام در کلاس، تفاوتهای این دو را بشناسید.
تار و سهتار چه شباهتی با هم دارند؟
تار و سهتار هر دو از سازهای زهی زخمهای موسیقی ایرانی هستند و در اجرای موسیقی دستگاهی ایران جایگاه مهمی دارند.
هر دو ساز دارای دسته و پردهبندی هستند و هنرجو برای نواختن آنها باید محل نتها روی دسته ساز را یاد بگیرد. همچنین در هر دو ساز، مهارتهایی مانند شناخت دستگاهها، گوش موسیقایی، ریتم و اجرای درست نتها اهمیت زیادی دارد.
بنابراین اگر کسی آموزش تار را شروع کند، بخشی از دانشی که به دست میآورد میتواند در شناخت سایر سازهای ایرانی نیز برایش مفید باشد. همین موضوع درباره آموزش سهتار هم صدق میکند.
اما نحوه نواختن و شخصیت صوتی این دو ساز تفاوتهای مهمی دارد.
تفاوت اصلی تار و سهتار چیست؟
یکی از سادهترین راهها برای درک تفاوت تار و سهتار، توجه به ساختار و صدای آنهاست.
تار معمولاً صدایی پرتر، قویتر و پرحجمتر دارد و برای اجرای تکنیکی و گروهنوازی نیز بسیار مورد استفاده قرار میگیرد.
سهتار صدایی ظریفتر، آرامتر و خلوتتر دارد و بسیاری از هنرجویان آن را برای تمرین شخصی و اجرای موسیقی با حالوهوای آرام مناسب میدانند.
این تفاوت در صدا باعث میشود تجربه یادگیری تار یا سهتار برای هر هنرجو متفاوت باشد.
تفاوت تار و سهتار از نظر تعداد سیم
تار و سهتار از نظر ساختار سیمها نیز با یکدیگر تفاوت دارند.
تار امروزی معمولاً شش سیم دارد که به صورت سه جفت در نظر گرفته میشوند.
سهتار در ساختار امروزی چهار سیم دارد.
این تفاوت در تعداد سیمها به شکل مستقیم روی رنگ صوتی و نحوه اجرای ساز تأثیر میگذارد.
البته برای یک هنرجوی تازهکار، تعداد سیمها نباید تنها معیار انتخاب ساز باشد. مهمتر از آن، این است که ساز در دست هنرجو چه حسی ایجاد میکند و صدای آن تا چه اندازه با سلیقه او هماهنگ است.
تفاوت مضراب تار و سهتار
یکی از تفاوتهای مهم در نواختن تار و سهتار ، شیوه تولید صداست.
تار با مضراب مخصوص خود نواخته میشود و کنترل مضراب و هماهنگی دست راست و چپ از مهارتهای مهم در یادگیری تار است.
سهتار با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته میشود و همین موضوع باعث میشود شیوه اجرای آن شخصیت متفاوتی داشته باشد.
در نتیجه اگر از ابتدا سهتار انتخاب کنید، باید تکنیک مخصوص نوازندگی سهتار را یاد بگیرید؛ همانطور که هنرجوی تار باید تکنیک مضراب تار را بهدرستی تمرین کند.
تار سختتر است یا سهتار؟
این یکی از پرتکرارترین سؤالها برای افرادی است که قصد شروع یادگیری تار و سهتار را دارند.
پاسخ مشخصی برای همه هنرجویان وجود ندارد.
بخشی از سختی یادگیری به خود ساز مربوط میشود، اما بخش مهمی از آن به تمرین منظم، روش آموزش، استاد و توانایی شنیداری هنرجو بستگی دارد.
سهتار به دلیل ساختار و صدای ظریف خود ممکن است برای بعضی افراد در شروع ارتباط راحتتری ایجاد کند. از طرف دیگر، تار نیز با وجود نیاز به یادگیری تکنیکهای مختلف، برای هنرجویی که به صدای پرتر و اجرای تکنیکی علاقه دارد میتواند انتخاب جذابی باشد.
بنابراین بهتر است به جای اینکه بپرسیم تار سختتر است یا سهتار ، بپرسیم:
کدام ساز با علاقه و شرایط تمرینی من سازگارتر است؟
برای شروع موسیقی تار بهتر است یا سهتار؟
اگر کاملاً مبتدی هستید، هر دو ساز میتوانند گزینه مناسبی برای شروع باشند.
اگر صدای پرتر، اجرای قدرتمندتر و تکنیکهای مضرابی برایتان جذاب است، ممکن است تار بیشتر با سلیقه شما هماهنگ باشد.
اگر صدای آرامتر، ظریفتر و فضای خلوتتر موسیقی ایرانی را دوست دارید، سهتار میتواند انتخاب مناسبی باشد.
در انتخاب ساز برای شروع موسیقی بهتر است علاوه بر نظر دیگران، خودتان هم صدای هر دو ساز را بشنوید.
گاهی چند دقیقه گوش دادن به اجرای حرفهای تار و سهتار میتواند بیشتر از دهها مقایسه متنی به شما برای انتخاب کمک کند.
تفاوت اندازه و شکل تار و سهتار
از نظر ظاهری نیز تار و سهتار تفاوت زیادی دارند.
تار معمولاً کاسهای بزرگتر و شکلی مشخص و قابل تشخیص دارد. یکی از ویژگیهای ظاهری معروف تار، کاسه دو قسمتی آن است که فرم خاصی به ساز میدهد.
سهتار بدنهای کوچکتر و سادهتر دارد و معمولاً سبکتر و جمعوجورتر از تار است.
این تفاوت در اندازه میتواند برای هنرجویان جوان یا افرادی که هنگام تمرین مدت زیادی ساز را در دست میگیرند، اهمیت داشته باشد.
البته راحتی ساز فقط به وزن آن بستگی ندارد و نحوه صحیح در دست گرفتن ساز نیز اهمیت زیادی دارد.
صدای تار بهتر است یا سهتار؟
نمیتوان گفت صدای یکی از این دو ساز مطلقاً بهتر است.
تار و سهتار دو شخصیت صوتی متفاوت دارند.
صدای تار معمولاً پرحجمتر و قدرتمندتر شنیده میشود، در حالی که سهتار صدایی ظریف، نزدیک و آرامتر دارد.
به همین دلیل انتخاب بین صدای تار و سهتار بیشتر به سلیقه شخصی هنرجو برمیگردد.
اگر به موسیقی پرقدرتتر و اجرای تکنیکی علاقه دارید، ممکن است صدای تار برایتان جذابتر باشد.
اگر از صدای خلوت و ظریف ساز لذت میبرید، احتمالاً سهتار بیشتر توجهتان را جلب میکند.
آیا سهتار برای هنرجوی مبتدی مناسب است؟
بله.
سهتار میتواند برای شروع یادگیری موسیقی ایرانی انتخاب مناسبی باشد، بهخصوص برای کسی که به صدای این ساز علاقه دارد و میتواند به شکل منظم تمرین کند.
اما نباید تصور کرد که سهتار به دلیل ظاهر سادهتر، ساز کاملاً آسانی است.
نوازندگی حرفهای سهتار نیازمند تمرین دقیق، شناخت دستگاههای موسیقی ایرانی، کنترل دست راست، مضرابزدن صحیح و تقویت گوش موسیقایی است.
بنابراین در آموزش سهتار برای مبتدیان بهتر است از همان ابتدا تکنیکهای پایه به شکل درست آموزش داده شوند.
آیا تار برای هنرجوی مبتدی مناسب است؟
تار نیز میتواند انتخاب بسیار خوبی برای شروع باشد.
اگر هنرجو به صدای تار علاقه داشته باشد و از تمرین تکنیکهای مضرابی لذت ببرد، میتواند یادگیری خود را با این ساز آغاز کند.
نکته مهم این است که هنرجوی تازهکار از همان جلسات اول، شیوه صحیح گرفتن ساز، وضعیت دستها، مضرابزدن و انگشتگذاری را یاد بگیرد.
اشتباههای تکنیکی اگر در ماههای اول اصلاح نشوند، ممکن است بعدها اصلاح آنها دشوارتر شود.
تار یا سهتار؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
برای انتخاب بین تار و سهتار میتوانید چند سؤال ساده از خودتان بپرسید:
چه صدایی را بیشتر دوست دارم؟
اگر صدای پرحجمتر و قدرتمندتر را ترجیح میدهید، تار میتواند گزینه مناسبی باشد. اگر صدای ظریفتر و آرامتر را دوست دارید، سهتار را امتحان کنید.
چقدر میتوانم تمرین کنم؟
هیچکدام از این دو ساز بدون تمرین منظم به نتیجه مطلوب نمیرسند.
هدف من از یادگیری ساز چیست؟
اگر هدف شما یادگیری جدی موسیقی ایرانی، اجرای تکنیکی یا حضور در گروههای موسیقی است، بهتر است انتخاب خود را با نظر استاد و مسیر آموزشی موردنظرتان هماهنگ کنید.
آیا از صدای ساز واقعاً لذت میبرم؟
این شاید مهمترین سؤال باشد.
سازی که صدایش برای شما جذاب نیست، حتی اگر از نظر دیگران بهترین انتخاب باشد، احتمالاً انگیزه کافی برای تمرین ایجاد نمیکند.
جدول مقایسه تار و سهتار
ویژگی | تار | سهتار ---|---|--- تعداد سیم | معمولاً ۶ سیم | ۴ سیم شیوه نواختن | با مضراب | با ناخن انگشت صدای ساز | پرحجمتر و قویتر | ظریفتر و آرامتر اندازه | بزرگتر | جمعوجورتر کاربرد | تکنوازی، گروهنوازی و موسیقی دستگاهی | تکنوازی و موسیقی دستگاهی مناسب برای مبتدی | بله | بله عامل مهم در انتخاب | علاقه به صدا و تکنیک مضراب | علاقه به صدای ظریف و تکنیک نوازندگی
آیا میتوان بعداً از سهتار به تار رفت؟
بله.
یادگیری یکی از این دو ساز به این معنی نیست که برای همیشه فقط باید همان ساز را بنوازید.
آشنایی با موسیقی دستگاهی، نتخوانی، ریتم، گوش موسیقایی و ساختار موسیقی ایرانی میتواند در یادگیری سازهای دیگر نیز کمککننده باشد.
به همین دلیل اگر بین تار و سهتار برای شروع مردد هستید، لازم نیست تصور کنید که این انتخاب مسیر موسیقی شما را برای همیشه مشخص میکند.
مهمتر از انتخاب «ساز کامل»، این است که یادگیری را شروع کنید و تمرین منظم داشته باشید.
جمعبندی؛ تار بهتر است یا سهتار؟
تفاوت تار و سهتار فقط در شکل و تعداد سیمهای آنها نیست. این دو ساز از نظر صدا، تکنیک نوازندگی، شیوه تولید صدا و تجربه هنرجو تفاوتهایی دارند.
تار معمولاً صدایی پرحجمتر و قدرتمندتر دارد و با مضراب نواخته میشود.
سهتار صدایی ظریفتر و آرامتر دارد و با ناخن نواخته میشود.
برای یک هنرجوی تازهکار، هیچ پاسخ قطعی برای اینکه «تار بهتر است یا سهتار» وجود ندارد. انتخاب مناسب به علاقه، سلیقه صوتی، شرایط تمرین و هدف هنرجو بستگی دارد.
اگر هنوز مطمئن نیستید، بهترین کار این است که قبل از خرید ساز، صدای هر دو را از نزدیک بشنوید و در صورت امکان با یک استاد باتجربه مشورت کنید.
در نهایت، بهترین ساز برای شروع، سازی است که از شنیدن صدایش لذت میبرید و برای تمرین کردن آن انگیزه دارید.
سوالات متداول
تار بهتر است یا سهتار برای مبتدی؟
هر دو ساز برای شروع یادگیری موسیقی ایرانی مناسب هستند. انتخاب بین آنها بیشتر به علاقه هنرجو به صدای ساز، شیوه نوازندگی و هدف او بستگی دارد.
تفاوت اصلی تار و سهتار چیست؟
مهمترین تفاوتها در تعداد سیم، شیوه نوازندگی، ساختمان ساز و رنگ صوتی است. تار معمولاً صدای پرحجمتری دارد و سهتار صدایی ظریفتر و آرامتر ایجاد میکند.
آیا یادگیری سهتار آسانتر از تار است؟
نمیتوان بهطور قطعی گفت. هر دو ساز تکنیکهای مخصوص خود را دارند و میزان پیشرفت بیشتر به تمرین منظم و آموزش صحیح بستگی دارد.
برای یادگیری موسیقی ایرانی از کدام ساز شروع کنیم؟
تار و سهتار هر دو میتوانند انتخاب مناسبی باشند. بهتر است قبل از انتخاب، صدای هر دو ساز را بشنوید و بر اساس علاقه و هدف خود تصمیم بگیرید.
بیشتر بخوانید: سه تار